Nho Giáo
Nho giáo hay c̣n được gọi là Khổng giáo đă được khai sinh vào thời Xuân Thu bởi Đức Khổng Tử, hoặc Khổng Phu Tử. Đức Khổng Tử sanh năm 551 trước Tây lịch tại tỉnh Sơn Đông (miền Đông Bắc nước Tàu) và là ḍng dơi của Vi Tử Điền từ đời nhà Thương (1775 năm trước Tây lịch). Đến đời tổ thứ sáu của Ngài th́ được vua ban cho họ Khổng và sau đó gia đ́nh Ngài tới định cư tại nước Lổ (miền Tây Nam nước Tàu).
V́ không có con để nối dơi tông đường, nên Phụ mẫu của Ngài lên núi Ni Khưu để cầu tự. Sau đó thân mẫu của Ngài nằm mộng thấy một con kỳ lân đến trước mặt bà, nh́n bà rồi quỳ xuống nhả ra một cây thước bằng ngọc trên có đề mấy chữ: “Thủy tinh chi tử, kế suy Châu vi tố vương” có nghĩa là con của v́ sao Thủy tinh, đến nối truyền cho nhà Châu đă suy vong mà làm vua không ngôi. Khi Ngài mới sinh ra th́ có rồng bay đến bao quanh nhà. Để nhớ lại Ngài là con cầu tự ở núi Ni Khưu nên Ngài được đặt tên là Trọng Ni. Tướng mạo của Ngài th́ lạ thường: môi Ngài như môi trâu, bàn tay như bàn tay cọp, vai như vai chim uyên và xương sống như xương sống rùa. V́ thế người đời nói Ngài có tướng ngũ lộ: mặt lớn, răng hô, tai to, mũi rộng và hàm lộ.
Khi Đức Khổng Tử lên ba th́ thân phụ của Ngài qua đời thành thử Ngài lớn lên trong sự nhọc nhằn nuôi nấng của mẹ. Tuy nhiên Ngài là người rất hiếu học cho nên khi mới lên 15 tuổi th́ Ngài đă nổi tiếng trong ngành văn học. Đến năm 20 tuổi th́ Ngài đă bước chân vào chốn quan trường. V́ sanh vào thời Xuân Thu nên đây là giai đoạn có Ngũ Bá tranh hùng đă làm cho dân t́nh khốn khổ và đạo đức càng thêm bại hoại. Chính Đức Khổng Tử đă giúp cho vua Lổ Định Công xây dựng một nước Lổ được cường thịnh. Đối với Ngài th́ mỗi việc đều dùng lễ mà trị. Ngay cả đến việc dạy dân trị nước, nếu thiếu lễ là dân yếu nước hèn. Sau khi bỏ nước Lổ, Ngài đi chu du khắp thiên hạ từ nước chư hầu nầy sang nước kia để t́m cách giúp đời. Môn đệ theo Ngài th́ càng ngày càng nhiều nhưng nổi tiếng hơn cả là thầy Tăng Sâm. Ngài Tăng Sâm sau lại truyền cho Khổng Cáp và Khổng Cáp truyền lại cho Mạnh Tử. Thầy Mạnh Tử là một nhà hiền triết của nước Tàu. Chính ông đă làm sách Mạnh Tử để bàn về sự trọng nhân nghĩa, khinh công lợi và cho rằng bản tính con người vốn làm lành do đó ai cũng có thể trở thành Nghiêu Thuấn (hai vị vua hiền từ đức hạnh, thương dân như thương ḿnh) được.
Với tất cả tài ba lỗi lạc của Ngài, chỉ cần Ngài nói một câu th́ tiền tài, danh vọng sẽ đem đến dâng cho Ngài. Nhưng Ngài vẫn giữ chữ thanh bần cho tṛn Nhân, Nghĩa, Tín, Thành. Ngài thường nói:”Mặc dầu cơm lạt nước trong, lấy tay làm gối mà ta vẫn có niềm vui. C̣n tiền tài, của cải và danh vọng có được bởi sự bất chánh, đối với ta, cũng như mây bay gió thoảng”. Ngài lấy tam cương ngũ thường làm chuẩn để dạy con người cách ăn ở với nhau trong đời. Đến lúc già, Ngài trở về nước Lổ và soạn ra những bộ Ngũ Kinh và Tứ Thư.
Ngũ kinh th́ gồm: kinh Lễ, kinh Dịch, kinh Thư, kinh Thi và kinh Xuân Thu.
Tứ Thư th́ có: bộ Luận ngữ, Trung Dung, Đại học và Mạnh Tử.
Ngài mất vào đời Châu Kinh Vương tức năm 479 trước Tây lịch, thọ 72 tuổi.
Chủ trương của Ngài là chỉ lấy những điều hợp với bản tính của con người mà dạy người chứ không dạy những điều u uẩn huyền diệu khác với đạo thường. V́ thế Ngài nói rằng:” Đạo bất viễn nhân, nhân chi vi đạo nhi viễn nhân, bất khả di vi đạo” có nghĩa là” Đạo không xa cái bản tính của con người. Hễ đạo mà xa cái bản tính ấy , th́ không phải là đạo”.
Tôn chỉ của Nho giáo là lấy chữ Hiếu, Để, Trung, Thư làn gốc và lấy sự sửa ḿnh để làm căn bản mà dạy người. Ngài chỉ dạy người về sự thực tế hiện tại c̣n những điều viễn vông ngoài những sự sinh hoạt của trần thế th́ Ngài không bàn đến. C̣n nói đến sự sống chết th́ Ngài bảo rằng:”Vi trí sinh, yên trí tử” có nghĩa là “Chưa biết hết được sự sống, làm sao biết được việc chết”.
Đạo của Ngài thật là cao siêu nhưng về đường thực tế th́ chỉ chú trọng ở luân thường đạo lư. Cái đạo lư mà có thể truyền từ đời nầy sang đời khác và làm cái căn bản cho một xă hội yên vui trật tự và thái b́nh. C̣n đối với người th́ Ngài dạy:”Kỳ sở bất dục, vật thi ư nhân” tạm dịch là “Điều ǵ mà ḿnh không muốn người ta làm cho ḿnh th́ ḿnh đừng làm cho họ”.
Khi Nho giáo được phát triển mạnh ở bên Tàu th́ tại đất Giao Châu chúng ta vẫn c̣n lệ thuộc nước Tàu cho nên người ḿnh cũng v́ thế mà ảnh hưởng theo. Nhưng có lẽ Nho giáo thịnh hành nhất bắt đầu từ đời nhà Trần (1225-1400) trở đi trong khi Phật giáo th́ thịnh từ đời nhà Đinh (968-980), nhà tiền Lê (980-1009) và đặc biệt là nhà Lư (1010-1225).
Chúng sinh vô-biên thệ nguyện độ,
Phiền năo vô-tận thệ nguyện đoạn,
Pháp môn vô-lượng thệ nguyện học,
Phật đạo vô-thượng thệ nguyện thành.
Nam Mô A Di Đà Phật
Web Designer Email:
adida_phat@msn.com
Có ư kiến xin email Diệu mỹ